Ölüm ile ölen kişiye ait olan tüm mal, hak, alacak ve borçlar toplamı mirasçılara geçer. Mirasçıların kimler olduğunu ve miras hisselerini gösteren veraset belgesi alınmasa bile mirasçılar ölümle miras hakkına sahip olmuşlardır.  Mirasçılar ölenin borçlarının çokluğu gibi objektif sebeplerle veya kişisel nedenlerle de miras haklarını kullanmak istemeyebilirler. Bu durum hukukumuzda mirasın reddi olarak adlandırılır.

Mirasın reddi süreye bağlıdır. Bu süre ölümden veya ölümü geç öğrendiğini ispat etmek şartıyla öğrenme tarihinden işlemeye başlar.

Mirası reddetmek isteyen kişi Sulh Hukuk Mahkemesine başvurarak mirası reddettiğini bildirmesi, buna ilişkin bir belge alması gereklidir.

Mirasçıların her birinin miras hakları, diğer mirasçılardan bağımsız olduğu için mirasın reddi, birlikte yapılabileceği gibi ayrı ayrı da yapılabilmektedir. Dikkat edilmesi gereken en önemli nokta ise mirasın kayıtsız ve şartsız reddedilmesi gerektiğidir. Eğer tüm mirasçılar birlikte mirası reddederlerse, miras tasfiye edilir ve tasfiyeden artakalan bir değer olursa bu da miras hisseleri oranında mirası reddetmiş olanlara paylaştırılır.

Mirasın reddedildiğine ilişkin mahkemece verilecek belgeyi alan mirasçı artık miras bırakanın haklarına sahip olmaz ve borçlarından sorumlu tutulamaz. Borçları malvarlığından fazla olan ölen kişinin yakınları, mirası reddederken, ölen kişinin maaşını alamayabileceği endişesi yaşarlar ve bu nedenle mirası reddetmekten vazgeçebilirler. Oysa bu yanlış anlamaya dayalı hatalı bir yoldur. Çünkü ölen kişinin almakta olduğu emekli aylığı ile, mirasçının aldığı ölüm aylığı birbirinden farklı şeylerdir.

Daha açık anlatmaya çalışalım. Kendi çalışmasına dayalı olarak ödediği pirimler nedeni ile emekli aylığı alan kişi, kendi hak ettiği emekli aylığını almaktadır. Emekli aylığında hak sahibi emekli kişi olduğundan bu hak ölümle sona erer. Dolayısıyla ölenin emekli aylığı miras olarak kalmamaktadır. Ölüm halinde mirasçılar, ölenin sağlığında ödemiş olduğu pirimler nedeni ile ve yasal düzenlemeler gereğince ölüm aylığı hakkını kazanmaktadırlar. Ölüm aylığı miras bırakan tarafından bırakılmış bir hak değil, kanun tarafından ölümle hak sahibi mirasçıya tanınan bir haktır. Mirasın içinde yer almadığı ve bizzat mirasçıya tanınmış bir hak olduğu için mirasın reddi halinde ölüm aylığı alma hakkı da kaybedilmiş olmayacaktır.

Toplumumuzda “babamın emekli maaşını alıyorum” şeklinde ifade edilen durumun doğru söylemi “babamın ölümü nedeni ile emekli maaşına hak kazandım”  şeklindedir. Böyle söylenince mirasın reddi ile ölüm aylığı alma hakkı arasında engelleyici bir durum olmadığı açıkça anlaşılmaktadır.

Bu nedenle mirasın reddedilip edilmeyeceği değerlendirilirken, Sosyal Güvenlik Kurumundan maaş bağlanmayacağı endişesi yersizidir. Çünkü miras reddedildiğinde de ölüm aylığı alınabilir.